Parc Cybi, Caergybi
Cefndir y Prosiect

Roedd Llywodraeth Cymru wedi pennu tir i'r de o Gaergybi i'w ddatblygu fel Safle Datblygu Defnydd Cymysg i gynorthwyo yn y broses o adfywio'r ardal. Datblygwyd y safle, sy'n ymestyn dros oddeutu 40 hectar, â chyllid Amcan 1 yr Undeb Ewropeaidd.

Oherwydd bod cofadeiliau rhestredig, maen hir Ty Mawr, beddrod siambr Trefignath a sawl safle archaeolegol arall yn ardal, roedd potensial uchel o ganfod archaeoleg sylweddol ym Mharc Cybi.

Er mwyn archwilio hyn, cynhaliwyd rhaglen a oedd yn cynnwys asesiad desg, arolwg geoffisegol a thorri ffosydd gwerthuso (cliciwch yma am adroddiadau ar y rhan hon o'r broses). Yn wir, fe ddatgelodd hyn bod archaeoleg yn bresennol mewn sawl rhan o'r safle.

O ganlyniad, roedd archwiliad archaeolegol llawn yn ofynnol fel rhan o'r amodau cynllunio. Gan ymgynghori ag archaeolegydd cynllunio Ynys Môn, dyluniodd Atkins (yr ymgynghorwyr peirianneg ar gyfer y prosiect) strategaeth i sicrhau bod unrhyw olion archaeolegol na ellid eu gwarchod yn eu lle yn cael eu cloddio a'u cofnodi'n llawn. Roedd y strategaeth yn cynnwys tynnu pridd âr yn ofalus o'r safle i amlygu olion archaeolegol claddedig. Yna, crëwyd mapiau digidol o'r nodweddion hyn, a chynhaliwyd archwiliadau graddfa fechan. Wedi hynny, roedd yn bosib creu cynlluniau ar gyfer archwiliadau manylach.

Y gylchfan ganolog ym Mharc Cybi, newydd ei hadeiladu.

Cynhaliwyd y gwaith cloddio archaeolegol ochr yn ochr â'r gwaith gan Jones Brothers i osod seilwaith y prif safle. Ar ôl cwblhau'r gwaith archaeolegol, ailosodwyd pridd a'i ail-hau â glaswellt yn barod ar gyfer gwaith adeiladu yn y dyfodol ar leiniau penodol.

 

Mae gwaith datblygu wedi digwydd ar y safle ers cwblhau'r cloddiadau archaeolegol, ac mae Road King Truckstop a gwesty Premier Inn bellach yn gweithredu ym Mharc Cybi.