DARGANFYDDWCH DREFTADAETH Y RHYFEL BYD CYNTAF YNG NGHYMRU

DISCOVER THE LEGACY OF THE WAR IN WALES

1914

1918

 

 

 

English

Ffosydd y Rhyfel Mawr yn Nhan y Coed

Defnyddiwyd y goedlan i'r gorllewin o Dan y Coed fel ardal hyfforddi ar gyfer milwyr a oedd wedi eu lleoli yng Ngwersyll Kingsbridge, Llanfaes yn ystod y Rhyfel Mawr. Roedd y gwersyll, sef canolbwynt hyfforddi y Royal Anglesey Royal Engineers , yn cynnwys ystod eang o beiriannwyr a chloddwyr yn ystod y Rhyfel Mawr ac yn cynnwys ymarfer cloddio ffosydd fel rhan o'r drefn ymarfer hefyd. Agorwyd y gwersyll yn 1902 a chau ar ddiwedd y rhyfel yn 1918 a gwerthwyd unrhyw ddeunydd o werth o'r safle yn 1919, Roedd gwersyll ymarfer Kingsbridge yn un o nifer a ddefnyddiwyd ledled Prydain i hyfforddi'r milwyr yn y sgiliau sylfaenol oedd eu hangen ar y ffrynt gorllewinol, gan gynnwys technegau adeiladu, ymarferion dyddiol, arsylwi, cyfathrebu a chyflenwi.

I'r gorllewin o Dan y Coed, cloddiwyd set syfrdanol o gyflawn o ffosydd yn y goedlan, yn gysylltiedig â'r gwersyll. Roedd y ffosydd hyn yn cynnwys llethr llinell ffrynt yn rhedeg i lawr a ffosydd eraill ar gyfer gwasanaethu a mynediad yn rhedeg i fyny'r llethr y tu ôl i'r rhai cyntaf. Ni chredir y dysgwyd unrhyw dactegau ymosodol neu amddiffynol yn Nhan y Coed. Gwelwyd enghreifftiau tebyg yn goroesi ym Mhenalun yn Sir Benfro a Bodelwyddan yn Sir y Fflint sydd yn fwy eang na'r rhai yn Nhan y Coed ac mae rhai i'w gweld yn fwy lleol ym Maes Du yn Llandudno hefyd. Roedd y ffosydd yn cynnig hyfforddiant heb fawr o gost i'r miliynau o wirfoddolwyr ac i'r rhai a ymunodd a gwasanaethu Byddin Prydain. Cawsant eu defnyddio fel arf propoganda hefyd gan ddangos dulliau paratoi'r Fyddin. Byddai rhan o'r goedlan wedi gorfod cael ei chlirio er mwyn adeiladu'r ffosydd ac mae awyrlun 1945 yn dangos llawer iawn llai o goed yn yr ardal hon o'i gymharu â thyfiant heddiw o lwyni sydd o bosib yn cuddio rhagor o nodweddion archaeolegol.


Enghraifft o system ffosydd yn Llandudno yn 1918 (Archifau Ynys Môn)

Adeiladwyd system arall o ffosydd mewn cae sydd i'r dwyrain o Dan y Coed. Mae llinellau dwfn o ffosydd mynediad i'w gweld yma, gyda ffosydd gwasanaethu'n rhedeg y tu ôl iddynt a gwaith cloddio cysylltiedig at y llinell flaen. Gwelir y ffosydd hyn yn glir ar awyrlun yr RAF 1066/UK 655 3041, a dynnwyd ar 13 Awst 1945 (gweler isod). Ni lwyddwyd i ddod o hyd i luniau tebyg o'r un cyfnod o'r ffosydd yn y goedlan. Mae'n debyg i'r ddwy ardal gael eu defnyddio fel meysydd ymarfer mewn gwahanol dirweddau, gyda'r rhai yn y goedlan ar gryn lethr.


Awyrlun o 1945 yn dangos ffosydd Tan y Coed


Lleoliad Ffosydd Tan y Coed


Cartwn o'r Cloddiwr Bernard W Handley o Wersyll Kingsbridge (sylwch ar yr offer cloddio!)


Gwersyll Kingsbridge yn 1918 (llun o gerdyn post)


Diwrnod chwaraeon milwrol yng Ngwersyll Kingsbridge, Biwmares


Ymarfer cloddio ffosydd ar Gomin Berkhampstead, mis Mawrth 1916

 

 

Every effort has been made to contact the copyright holders of materials included on this Website.
If visitors consider materials to be their copyright and have not been contacted by the GAT, please contact us at WWI@heneb.co.uk