English

Dyddiadur Cloddio Lleoliad heb ei Ddatgelu, Sir Fôn Ionawr 2021

Diwrnod 1
18 Ionawr 2021

 

Yn dilyn arolwg geoffisegol diwedar o gaeau ar Ynys Môn mae tîm bach o archaeolegwyr o Ymddiriedolaeth Archaeolegol Gwynedd yn tyllu cyfres o byllau prawf dros yr ardaloedd o olion posib a ddangoswyd gan yr arolwg.

Bwriad y pyllau prawf sy'n mesur 1medr sgwar neu 1 x 2medr hirsgawar yw adnabod unrhyw archaeoleg sydd o dan y pridd a'i gofnodi. Does dim bwriad cynnal cloddiad llawn.

Agorwyd tri pwll heddiw ar Diwrnod 1. Credir fod yr olion ar y safle yn dyddio o'r Oes Haearn neu'r cyfnod Rhufeinig a fod yma ddau ardal o gytiau neu dai crynion o fewn clawdd neu loc.


Diwrnod 2
19 Ionawr 2021

 

Er gwaetha'r tywydd garw mae'r gwaith cloddio yn y pyllau prawf yn parhau a mae olion archaeolegol yn dechrau cael eu datguddio.

 

Pwll Prawf Dave


Llestri llathredig du


Wal, o bosib?

Cafodd Dave Hopewell sawl darn o lestri llathredig du (black burnished-ware) yn ei bwll prawf sydd yn cadarnhau ein bod yn son am y cyfnod Oes yr Haearn / Rhufeinig ar gyfer ein safle. Gwneuthurwyd y llestri yma yn ardal Dorset a dyma brawf fod trigolion Ynys Môn mewn cysylltiad masnachol ehangach bron i ddwy fil o flynyddoedd yn ôl.

Wrth glirio haenen o gerrig calchfaen man datguddiwyd rhes o gerrig gan Dave sydd yn debygol o fod yn rhan o wal gerrig. Anodd bod yn hollol sicr mewn twll mor fach beth yw arwyddocad y wal ond mae'r canfyddiad yma yn gadarnhaol. Mae gennym nodweddion archaeolegol o dan y pridd!

 

Pwll Prawf Carol


Nodweddion archaeolegol yn dod i'r fei ym mhwll prawf Carol

Cafodd Carol hefyd haenen o gerrig man yn ei phwll prawf ac wrth glirio'r cerrig dyma ganfod pwll neu bydew (pit) ar ochr orllewinol ei ffos. Gellir gweld fod y pydew wedi ei lenwi o bridd tywyll a fod y pridd naturiol o amgylch y pydew yn liw cochoren.

Parhau mae'r broses o archwilio'r pydew. Fel gyda ‘wal' Dave mae'n anodd dehongli'r nodwedd yma yn llawn ond rydym yn gallu cadarnhau fod yna nodweddion archaeolegol yn dod i'r fei ym mhwll prawf Carol.

 

Diwrnod 3
21 Ionawr 2021

 


Carol!


Carreg losg

Dyma'r trydydd diwrnod o gloddio ar y pyllau prawf. Erbyn pnawn heddiw roedd Carol yn twll 2 a Dave yn twll 1 mwy neu lai wedi cyrraedd a y graig galchfaen naturiol ar waelod y pwll.

Trodd pydew Carol i fod yn llai sicr wrth barhau i gloddio. Rhaid ystyried y posibilrwydd fod cerrig gwastraff wedi eu lluchio dros y graig naturiol er mwyn llenwi twll neu gwenud y cae yn fwy gwastad. Canfuwyd haenen o gerrig man yn y tri pwll prawf a agorwyd hyd yma. Gwelwyd hefyd fod y graig naturiol yn codi ac yn disgyn ar hyd y cae, felly fe all cwymp yn lefel y graig fod yn rhywbeth hollol naturiol.

Ymhlith y gerrig man roedd cerrig a oedd wedi eu llosgi a dehonglir cerrig fel hyn fel cerrig a defnyddiwyd i oginio drwy eu crasu mewn tanllwyth a wedyn eu rhoi mewn cafn dŵr er mwyn goginio.

Cafwyd cregyn y môr ymhlith y cerrig man sydd yn awgrymu ein bod yn canfod gweddillion bwyd y trigolion oedd yn yr aneddle yma o gytiau crynion.

Ymddengys fod wal Dave yn gorwedd ar ben y graig naturiol ac wrth orffen cloddio roedd yn haws dehongli'r nodwedd yma fel un a greuwyd gan ddyn. Cafwyd mwy o dameidiau o botyn lestri llathredig-du , rhai yn ffitio ei gilydd. Efallai mai dyma lle gollyngwyd y potyn!


Llestri llathredig-du

 

Diwrnod 4
22ain Ionawr 2021

 

Mae pump pwll prawf nawr wedi ei tyllu ar ein safle. Twll Dave gyda'r wal bosib yw'r mwyaf cyffrous gyda mwy o ddarnau o'r potyn Llestri llathredig-du yn dod i'r golwg. Gan fod nifer o dameidiau yn ffitio eu gilydd mae'n debygol fod y darnau o un potyn gwreiddiol sydd wedi cael ei ollwng rhwybryd yn y cyfnod Rhufeinig.

Gorweddai wal Dave ar ben y graig naturiol a hyd yma dyma'r unig ddarn o ‘adeiladwaith' rydym wedi ei ganfod.

Bu Carol yn gweithio ar pwll prawf ar ochr orllewinol y safle ond gan fod y tir yn ofnadwy o wlyb roedd ceisio dehongli beth oedd yn ei phwll yn anodd iawn. Cafwyd cerrig man yn y twll sydd yn debyg i'r pyllau prawf gloddiwyd yn y dyddiau cyntaf ar y safle.


Pwll prawf dwrlawn


Wal Dave

Diwrnod 5
25ain Ionawr 2021

 

Agorwyd tri pwll prawf newydd heddiw ar ochr orllewinol y safle, ardal gwlyb iawn ac agos i ffynnon hynafol.

Pwrpas y pyllau prawf yma oedd canfod beth yw'r stratigraffeg y rhan yma o'r safle.

Cafwyd pibell ddŵr fodern (20fed ganrif) ym mhwll prawf Carol – felly oleiaf rydym yn gwybod lle mae'r bibell ddŵr yn croesi'r cae.

Ymddengys fod Dave wedi canfod haenen wedi ei losgi yn ei bwll prawf a dehonglir hyn fel hen wybeb y cae – efallai fod coelcerth wedi bod yma i glirio gwrych neu dyfiant.

Cafwyd nifer o gregyn gwichiaid ym mhwll prawf Rhys sydd yn dystiolaeth o rhai o'r bwydydd bydda'r trigolion wedi ei fwyta.

 


Ôl-lenwi


Gregyn gwichiaid


Pwll Prawf Newydd

Diwrnod 6
26ain Ionawr 2021

 

Cwblhawyd cloddio tri pwll prawf arall heddiw ond roedd lefel y dŵr yn codi ym mhob pwll yn gwneud y gwaith cloddio a dehongli yn anoddach.

Ymddengys fod olion llosgi yn y pyllau prawf gorllewinol a cafwyd esgyrn anifael yn gysylltiedig a golosg ym mhwll prawf Rhys ond eto dim byd arall fyddai yn cadarnhau dyddiad.

Wrth gwblhau cloddio y pyllau prawf yn eu tro rydym yn dysgu mwy a mwy am stratigraffeg y safle.


Diwrnod 7
27ain Ionawr 2021

 

Ar y diwrnod olaf o gloddio yn pwll prawf rhif 9 dyma ddarganfod darn o wal a oedd yn cydfynd a ‘chlawdd bosib' oedd wedi ei adnabod yn ystod yr arolwg geoffisegol.

Gyda chloddio a glanhau gofalus llwyddom i ddatguddio wyneb y wal gyda rhwng dau a thri cwrs o gerrig yn dal i sefyll. Dyma'r ail wal i gael ei ddatguddio yn ystod y gwaith cloddio ond ni chafwyd unrhyw wrthrychau cysylltiedig fyddai wedi ein galluogi i ddyddio'r wal.

 

Geoffiseg


Arolwg geoffisegol - dehongliad

 

Arolwg geoffisegol - graddlwyd

 

 

Visit our social network sites
Ymwelwch a'n safleoedd rhwydwaith cymdeithasol

GAT

 

Gwynedd Archaeological Trust is certified to ISO 9001:2015 and ISO 14001:2015

To view a copy of the ISO 9001:2015 certificate, please click here.
To view a copy of the ISO 14001:2015 certificate, please click here.