English

Ysgol yr Hendre, Llanbeblig, Caernarfon

Mynwent ganoloesol gynnar a gwersyll adeiladu Rhufeinig

Cyflwyniad | Canlyniadau'r Cloddiad | Pydew Neolithig | Poptai Pydew Rhufeinig a Gwersyll Adeiladu Posibl

Mynwent Ganoloesol Gynnar | Nodweddion Canoloesol | 19eg a'r 20fed Ganrif | Cydnabyddiaethau a Darllen Pellach

Cloddiadau archaeolegol o waith Ymddiriedolaeth Archaeolegol Gwynedd i
Gyngor Gwynedd

 

Bu i gloddio archaeolegol yn 2010 a 2011 cyn codi ysgol newydd yn Llanbeblig, Caernarfon, Gwynedd, ddatguddio mynwent ganoloesol gynnar ag ynddi bum corfflan. Hefyd canfuwyd cyfres o boptai milwrol Rhufeinig, sydd o bosibl yn cynrychioli gwersyll a ddefnyddiwyd gan filwyr a gododd y gaer yn Segontium. Roedd nodweddion eraill a ganfuwyd yn cynnwys pydew Neolithig a phydewau a rhigolau canoloesol.

Cyflwyniad

Yn 2006 wrth hedfan dros Gaernarfon yn tynnu lluniau o'r awyr ar gyfer Comisiwn Brenhinol Henebion Cymru, sylwodd Toby Driver ar farc sgwâr gwyrdd ar wellt crin y caeau chwarae sydd ger stad tai Tŷ Gwyn, ac fe dynnodd ei lun.

Adnabu Toby y safle fel bedd caeëdig. Mae hwn yn fath o safle y gellir ei weld ar hyd a lled gorllewin Prydain, ac fel rheol maent yn dyddio'n ôl i'r 5ed i'r 7fed ganrif OC. Daeth cyfle i archwilio'r safle'n fanylach pan ddewisodd Cyngor Gwynedd y caeau yn Nhŷ Gwyn ar gyfer adeiladu ysgol newydd. Cyflogwyd Ymddiriedolaeth Archaeolegol Gwynedd i gynnal rhaglen waith i archwilio'r ardal.

Cynhaliwyd arolygon cychwynnol oedd yn cynnwys archwilio cofnodion archif, cynnal arolygon geoffisegol a chloddio ffosydd prawf. Bu i'r rhain ddatguddio presenoldeb o leiaf un bedd caeëdig arall, cyfres o feddi anghaeëdig a nodweddion eraill. Cafodd yr ardal oedd i'w ddatblygu ei chloddio'n llawn. Dechreuodd prif gam y cloddio ar 5 Ebrill 2010 ac fe'i cwblhawyd ar 30 Gorffennaf 2010, ac yna bu cam llai o gloddio rhwng 16 Mai 2011 a 27 Mai 2011.


Llun o'r awyr a dynwyd yn 2006 sy'n dangos marc crin sgwâr yn agos i'r canol
(hawlfraint Comisiwn Brenhinol Henebion Cymru)

 

Lawrlwythwch yr adroddiad byr mewn ffurf PDF

 

Lawrlwythwch yr adroddiad llawn mewn ffurf PDF (9.8Mb o faint)