English

Nodweddion Tirwedd Hanesyddol

Dyffryn Ffestiniog - Ardal 19 Garreg

 


© Hawlfraint y Goron. Cedwir pob hawl, Ymddiriedolaeth Archaeoloegol Gwynedd, 100017916 2005

Cefndir hanesyddol

Efallai mai rhan o’r rheswm dros fodolaeth yr anheddiad bach hwn yw ei fod yn fan glanio o’r môr cyn codi’r Cob. Datblygodd y pentref yn bennaf ar ffurf cyfres o dai teras yn y bedwaredd ganrif ar bymtheg a’r ugeinfed ganrif. Codwyd Rhes y Garreg a’r ty tafarn sylweddol iawn ei maint (y Ring/Brondanw Arms), a godwyd o rwbel gyda tho llechi di-dor, yn nhrydydd chwarter y bedwaredd ganrif ar bymtheg ganrif ac fe’i newidiwyd yn yr ugeinfed ganrif gan Clough Williams-Ellis; tra bo Rhes Cyffin yn deras hir gwahanol iawn ei olwg o’r bedwaredd ganrif ar bymtheg gydag ychwanegiadau diweddarach iddi (gweler y ffotograff). Mae’r adeiladau hyn i gyd wedi’u rhestru. Erbyn hyn, mae’r pentref yn tueddu i fod yn bentref noswyl ar gyfer Porthmadog, Penrhyndeudraeth a’r tu hwnt.


Nodweddion hanesyddol allweddol yn y tirwedd

Pentref ystâd o’r bedwaredd ganrif ar bymtheg, gwaith C Williams-Ellis

Pentref sy’n dal i fod yn rhannol ym mherchnogaeth ystâd Brondanw, ac mae’r gwaith paent glas golau nodweddiadol yn dal i’w weld mewn sawl man. Mae cofeb ryfel Clough Williams-Ellis yn nodwedd amlwg. Fe’i dyluniwyd ym 1922 ar safle yr oedd cyn hynny wedi’i glustnodi ar gyfer neuadd y pentref (SH 6123 4171). Mae olion eraill chwiwiau Williams-Ellis yn dal i’w gweld yn y cyffiniau, megis y ‘cwch gwenyn’ carreg ar fin y ffordd. Mae llawer o’r rhain wedi’u rhestru. Y duedd fu codi tai modern ‘rownd y gornel’ i’r de-ddwyrain o’r rhesdai hyn, ar y llethr sy’n codi uwchben y gorlifdir.

 

Yn ôl i Nodweddion Tirwedd Hanesyddol Dyffryn Ffestiniog

 

 

 

Visit our social network sites
Ymwelwch a'n safleoedd rhwydwaith cymdeithasol