English

Nodweddion Tirwedd Hanesyddol

Dyffryn Dysynni – Ardal 5 Corlan Fraith PRN 28654


Mae'r esgair ym Mryn y Castell i'r chwith o'r fferm

 

 

Cefndir hanesyddol

Ardal sy'n ymddangos i fod wedi ei hamgáu yn y bedwaredd ganrif ar bymtheg, a ble cynhaliwyd rhywfaint o dreialon mwynol aflwyddiannus. Efallai bod mwnt Bryn y Castell wedi gwarchod llwybr Canoloesol ar draws yr ardal gymeriad hon i Bennal. Ymddengys ei bod wedi ei chodi yn y 1140au gan Cadwaladr, mab Gruffydd ap Cynan a brawd i Owain Gwynedd, mewn cyfnod pan fyddai'r esgair ble safai wedi edrych dros y gorlifdir i'r dwyrain o Dywyn. Mae'n un o ddim ond dau gastell a gofnodwyd i fod wedi eu hadeiladu yng Ngwynedd gan arglwyddi Cymreig y cyfnod. Erbyn y bedwaredd ganrif ar bymtheg, roedd yn rhan o ystâd Ynysymaengwyn ac fe ymddengys y'i defnyddiwyd ar gyfer ffermio defaid.

 

Nodweddion tirwedd hanesyddol allweddol

Ardal o dir sy'n codi i'r de o iseldir Dysynni gan gyrraedd cefnen Corlan Fraith, wedi ei nodweddu (yn bennaf) gan dir caeedig rheolaidd sy'n debygol o ddyddio o'r bedwaredd ganrif ar bymtheg, treialon mwynol ar raddfa fach iawn, a nifer o gorlannau defaid. Mae ffermdai ac adeiladau fferm sy'n gysylltiedig â'r ardal hon yn gyffredinol wedi eu lleoli islaw yn 01 (e.e. Hendy, Tŷ Mawr a Chynfal), er bod ffermydd Fictoraidd sylweddol Bryn y Castell a Chaerffynnon oddi mewn iddo. Mae coed pinwydd yn amlwg mewn nifer o ardaloedd, ond fel arall mae'n agored di-goed. Mae'r esgair Bryn y Castell o fewn yr ardal gymeriad hon.

Ymddengys nad oes llawer o ymwelwyr i'r ardal, er ei bod gyferbyn i Reilffordd Tal-y-llyn ac i'r parciau carafanau o amgylch gorsaf Rhyd yr Onnen.

 

 

 

Yn ôl i Nodweddion Tirwedd Hanesyddol Dysynni

 

 

 

Visit our social network sites
Ymwelwch a'n safleoedd rhwydwaith cymdeithasol