English

Nodweddion Tirwedd Hanesyddol

Creuddyn ac Arllechwedd – Ardal 22 Bryn Pydew PRN 15805


SH 813790 yn edrych i'r gogledd. Yn dangos y gefnen galchfaen yn ymgodi a chwareli segur ac anheddau sy'n codi uwchben tirwedd fwy agored, wedi'i amgáu y Creuddyn (ardal 6)


 

 

Cefndir Hanesyddol

Mae'r gefnen galchfaen ddwyrain-orllewinol hon yn cynnwys tai Marl a Phlas Bodysgallen, ac annedd cnewyllol bach ar ei chopa. Mae lonydd troellog a chaeau bach yn nodwedd ohoni a chafwyd rhywfaint o chwarelu.

 

 

Prif Nodweddion tirweddau hanesyddol

Llociau bychain, afreolaidd ac annedd o'r bedwaredd ganrif ar bymtheg, lonydd troellog, chwareli ar y bryniau, gerddi Bodysgallen .

Ar fap y degwm, mae Bryn Pydew yn safle trawiadol sy'n cynnwys llociau eithaf bach, afreolaidd, pob un a'i dŷ unigol wedi'i godi ger lonydd troellog yng nghanol tir comin. Mae'r patrwm hwn yn sylfaen i olwg presennol y dirwedd, er bod yr holl dir o gwmpas bellach wedi'i amgáu. Mae'r caeau, sydd bellach ond yn dir pori , (i geffylau yn hytrach na defaid), wedi'u hamgáu'n nodweddiadol gan gloddiau (rhai â choed), er y ceir rhywfaint o waliau calchfaen garw a hen goetir, yn arbennig ar y llethrau gogledd-orllewinol.

Patrwm yr annedd yn bennaf yw bythynnod o'r bedwaredd ganrif ar bymtheg, gyda maes y pentref yn gnewyllyn. Mae yna gapel yng nghanol y tai, er nad oes siop na gwasanaethau eraill. Mae ‘llenwi'r' tir gydag adeiladau modern wedi ystumio patrwm gwreiddiol y bythynnod gwasgaredig ac wedi newid golwg naturiol y tir.

Ni wyddis am safleoedd o ddiddordeb archeolegol creiriol ar y tir.

Mae nifer o chwareli'n britho ochrau'r gefnen galchfaen, llawer ohonynt wedi gordyfu, ond yn parhau'n nodweddion pwysig. Maent yn hanesyddol bwysig oherwydd defnyddiwyd cerrig o'r safle hwn i adeiladu pont Telford dros y Conwy.

Mae'n debyg bod patrymau'r lonydd troellog a'r llwybrau'n dilyn y rhai a grëwyd erbyn canol y bedwaredd ganrif ar bymtheg: nid oes ffyrdd diweddar nag ail-luniadu ffyrdd. Mae yma bostyn crwn o'r Ail Ryfel Byd sy'n edrych i lawr dyffryn Conwy.

Mae ardal yn cynnwys Parc Bodysgallen gofrestredig Gradd I, a'i erddi teras eithriadol sy'n nodweddiadol o'r ddeunawfed a'r bedwaredd ganrif ar bymtheg, ond mae'r craidd a dynnodd sylw Thomas Pennant yn dyddio yn ôl i gyfnod cynharach. Mae'n cynnwys tŷ ôl-ganoloesol Marl ac obelisg pwysig ar dir Bodysgallen.

 

 

Yn ôl i Nodweddion Tirwedd Hanesyddol Creuddyn ac Arllechwedd

Visit our social network sites
Ymwelwch a'n safleoedd rhwydwaith cymdeithasol