English

Nodweddion Tirwedd Hanesyddol

Creuddyn ac Arllechwedd – Ardal 14 Bryn y Neuadd a gwastatir arfordirol isel PRN 15816


SH 677746 yn edrych i'r de. Yn dangos cyrion parc a gardd Bryn y Neuadd (ar Gofrestr Cadw) yn y blaendir (yr ysbyty yw'r adeiladau gwyn), gyda'r dirwedd wedi'i hamgáu, Fictoraidd, wedi'i rheoli, i'w gweld yn glir y tu hwnt.


 

 

Cefndir Hanesyddol

Ffurfiodd yr iseldir hwn ystâd Plas Bryn y Neuadd a adeiladwyd gan deulu'r Roberts yn ystod yr ail ganrif ar bymtheg. Aethant yn fethdalwyr wrth iddynt geisio ei ail-adeiladu ym 1832; ym 1857 fe'i gwerthwyd i John Platt o Oldham . Gwnaeth Platt ei ffortiwn yn cynhyrchu peiriannau i'r diwydiant cotwm. Er gwaethaf ei radicaliaid gwleidyddol, buan y sefydlodd ei hun yn aelod o gymdeithas sirol. Bu'n llwyddiannus yn ei allu i ddenu twristiaid i'r ardal, yn bennaf i Lanfairfechan. Roedd y teulu'n berchen ar Fryn y Neuadd tan 1898 ac ar ystâd Gorddinog tan 1956. Ym 1967, gwerthwyd Bryn y Neuadd i Ysbyty St Andrew's yn Northampton , a chwalwyd y plas.

 

Prif nodweddion tirweddau hanesyddol

Parcdir, clwstwr coed, ffensiau llechi, rheiliau haearn addurniadol

Mae Bryn y Neuadd ei hun yn amlwg ar ran ddeheuol y dirwedd, rhwng y brif ffordd a'r arfordir. Mae sawl adeilad sy'n perthyn i'r ystâd a nodweddion gerddi hanesyddol wedi goroesi, er yr adeiladwyd bloc o swyddfeydd yn lle'r tŷ. Mae modd gweld tŷ bonedd Madryn o'r bedwaredd ganrif ar bymtheg a Chastell y Penrhyn sy'n gastell Neo-Normanaidd anferthol o'r fan hon.

I'r de o'r brif ffordd, mae tir pori wedi'i wella yn rhagori, a gwelir olion rheoli dwys ar y dirwedd sy'n gwarchod naws ystâd Fictoraidd, fel y clwstwr coed yn y caeau. Mae terfynau caeau un ai wedi'u gwneud o garreg o chwarel leol neu ffensiau o lechan borffor, o bosibl o Chwarel y Penrhyn - nid yn nodweddu'r ardal hon yn union. Gall fod yn ganlyniad penderfyniad bwriadol gan deulu'r Platt oedd â chysylltiadau personol cryf â Stad y Penrhyn. Mae'r anheddau'n cynnwys Llwyn Ysgolhaig, efallai'n annedd uwch weithiwr stad, a rhes o fythynnod gweithwyr i'r de, dau lawr â ffenestri to. Mae'r rheiliau haearn addurniadol yn rai nodweddiadol o'r ardal.

 

 

Yn ôl i Nodweddion Tirwedd Hanesyddol Creuddyn ac Arllechwedd

Visit our social network sites
Ymwelwch a'n safleoedd rhwydwaith cymdeithasol