English

Nodweddion Tirwedd Hanesyddol

Caernarfon/Nantlle – Ardal 28 Ardal ddiwydiannol Caernarfon PRN 15727

 


Gellir gweld ardal ddiwydiannol Caernarfon yng nghornel chwith uchaf y llun hwn sy'n edrych tua'r de-ddwyrain.


 

 

Cefndir hanesyddol

Datblygwyd ardal ar hyd glannau'r Seiont, lle mae nifer o safleoedd diwydiannol yn dal i weithio, ar hyd yr afon o bosibl o'r unfed ganrif ar bymtheg ymlaen. Sefydlwyd y gwaith cloddio clai a chynhyrchu brics tua 1850, ac mae'n dal i barhau.

 

Prif nodweddion y dirwedd hanesyddol

Archaeoleg ddiwydiannol weddilliol

Ar wahân i'r pwll clai ei hun, sydd wedi tyfu'n gryn faint, adeiladau a nodweddion diwydiannol sy'n nodweddu'r ardal yn bennaf, a'r mwyafrif ohonynt wedi eu hadeiladu â brics coch. Mae'n amlwg bod posibiliadau'r afon fel ffynhonnell-bŵer ac fel cyfrwng glanhau wedi arwain at sefydlu amryw o safleoedd diwydiannol yn eu tro, a bod y rhain yn cynnwys malu blawd, llifio llechi, pandy a chynhyrchu brics.

Mae'r rhan fwyaf o'r gwaith brics a sefydlwyd tua 1850 wedi ei ddymchwel, yn cynnwys odynnau Hoffman, er yr erys nifer o dai adfeiliedig ar y safle. Bellach mae'r gwaith o gynhyrchu brics yn cael ei wneud mewn canolfan fawr ganolog a sefydlwyd yn 1968 sy'n cynnwys llifanwyr, melin gleio, odynnau ac offer didoli. Mae adeiladau â tho dantllif i ogledd-ddwyrain y safle'n dal i gael eu defnyddio i gynhyrchu papur sidan. Codwyd yr adeiladau hyn yn ystod y rhyfel i gynhyrchu blaen corff awyrennau Lancaster, ac fe'u haddaswyd i gynhyrchu dodrefn a pheiriannau golchi ar ôl i'r rhyfel ddod i ben. Fe'u hadeiladwyd ar safle gwaith brics Peblig, a fu'n gweithio o 1880 at y 1920au.

Mae adeiladau diwydiannol eraill yn cael eu hailddefnyddio, fel gwaith llechi Glan-Morfa, sydd bellach yn warws cyflenwadau swyddfa, a bloc stablau sy'n gysylltiedig â melin ŷd Seiont. Mae nifer o gyrsiau dŵr o'r bedwaredd ganrif ar bymtheg yn dal yno a dŵr yn llifo ynddynt, ac mae safle mynedfa'r rheilffordd cledrau cul o linell leol Llanberis yn amlwg.

 

 

 

Yn ôl i Nodweddion Tirwedd Hanesyddol Caernarfon- Nantlle

 

Visit our social network sites
Ymwelwch a'n safleoedd rhwydwaith cymdeithasol