English

Nodweddion Tirwedd Hanesyddol

Caernarfon/Nantlle – Area 26 Llwyfandir Arfon PRN 15725

 


Mae'r caeau mawr, porfa wedi ei gwella'n bennaf, sy'n nodweddu'r ardal hon ar hyd yr Afon Menai i'w gweld yn glir yn y llun hwn, sy'n edrych tua'r de ddwyrain, ynghyd â rhai o'r anheddau sylweddol a adeiladwyd ar hyd y brif ffordd i Fangor.


 

 

Cefndir hanesyddol

Mae hon yn ardal eang o dirwedd, sy'n cynnwys yn bennaf gaeau o borfa wedi ei gwella, nifer ohonynt, yn enwedig yn y gorllewin, yn perthyn i un o nifer o ystadau llai, annibynnol. Mae'r rhain yn cynnwys Plas Brereton a Parciau (Parkia), cartrefi mân fonedd a diwydiannwyr-bonnedd fel Samuel Holland a William Turner. Mae'r anheddau sy'n gysylltiedig â'r ystadau hyn yn blastai sylweddol o ddiwedd y ddeunawfed ganrif neu ddechrau'r bedwaredd ganrif ar bymtheg. Mae'r ffermdai a'r adeiladau allan yn yr ardal hon hefyd wedi'u codi ar raddfa sylweddol, wedi eu gosod yng nghanol caeau amgaeedig rheolaidd mawr. Cysylltir Plas Brereton ag Elizabeth Gaskell, a arhosodd yma gyda'i chefndir Samuel Holland.

 

Prif nodweddion y dirwedd hanesyddol

Gwastatir isel, cynllun caeau helaeth, tai bonedd sylweddol, peth olion archaeolegol

Tirwedd a reolir wedi ei nodweddu gan nifer o dai mawr, home farms a ffermdai mawr i denantiaid. Ar hyn o bryd mae bwriad i ail-agor Plas Brereton, sy'n enghraifft ddeniadol o annedd mân fonedd o ddiwedd y ddeunawfed ganrif/dechrau'r bedwaredd ganrif ar bymtheg, fel gwesty moethus, sydd wedi arwain at rai newidiadau cosmetig i'r adeilad ac addasiadau i'r safle, yn cynnwys tynnu'r wal derfyn. Mae Tŷ Coch gerllaw o gyfnod diweddarach, ac mae bwriad i'w adnewyddu hefyd. Mae'r adeiladau hyn, eu gerddi, a'u porthordai, eu giatiau a'u waliau ar hyd ffordd Bangor i Gaernarfon yn enghraifft ragorol o dirwedd mân fonedd a diwydiannwyr, er eu bod wedi eu hadnewyddu'n sylweddol yn ddiweddar. Cafodd Parciau, cartref Syr Llywelyn Turner, ei ddymchwel yn ystod yr Ail Ryfel Byd, ac mae'r gerddi wedi gordyfu, er bod y porthdy'n dal yno.

 

 

Yn ôl i Nodweddion Tirwedd Hanesyddol Caernarfon- Nantlle

 

Visit our social network sites
Ymwelwch a'n safleoedd rhwydwaith cymdeithasol