English

Nodweddion Tirwedd Hanesyddol

Caernarfon/Nantlle – Ardal 13 Pentref Nantlle PRN 15712

 


Mae'r llun hwn yn edrych tua'r gogledd ac yn dangos lleoliad pentref Nantlle wedi'i gysgodi'n llythrennol gan y chwareli y tu ôl iddo.


 

 

Cefndir hanesyddol

Mae'r anheddiad hwn ar safle llys canoloesol, ac mae'n bosibl gweld rhai elfennau yn y dirwedd fodern o amgylch adeilad isganoloesol Tŷ Mawr. Pentref chwarel nodweddiadol yw'r anheddiad hwn yn bennaf o ganol i ddiwedd y bedwaredd ganrif ar bymtheg. Fe'i hadeiladwyd fel datblygiad hirgul ar hyd y ffordd dyrpeg rhwng y 1850au a'r 1890au, yn rhannol gan reolwyr Undodaidd Chwarel Pen yr Orsedd oedd â chydwybod gymdeithasol.

 

Prif nodweddion y dirwedd hanesyddol

Pentref diwydianwyr (tai teras), yn llythrennol yng nghysgodion y tomenni

Y tai cynharaf yw'r rhai i'r gorllewin, credir eu bod yn dyddio o'r 1850au. Tai teras safonol ydyn nhw, wedi eu hadeiladu â cherrig o'r caeau a cherrig breision, gyda phlastr ar nifer ohonynt. Adeiladwyd prif ran y pentref yn ddiweddarach, rhwng y 1860au a'r 1880au, ac er mai tai teras yw'r mwyafrif, ceisiwyd cynnwys nodweddion addurnol, mewn rhai achosion ceir ymylon bondo addurnol yn wynebu'r stryd.

Mae'n bosibl mai Tŷ Mawr (SH50865334) a'r felin (SH50775341) oedd safle'r cnewyllyn canoloesol, safle'r hen lys Cymreig. Ar dir Tŷ Mawr mae barics y chwarel o'r 1860au (SH 5083 5339), yr unig enghraifft ar ôl mewn pentref, sy'n cael ei addasu ar hyn o bryd gan Asiantaeth Datblygu Cymru i'w ddefnyddio fel swyddfeydd a chanolfan gymuned.

 

Yn ôl i Nodweddion Tirwedd Hanesyddol Caernarfon- Nantlle

 

Visit our social network sites
Ymwelwch a'n safleoedd rhwydwaith cymdeithasol