English

Nodweddion Tirwedd Hanesyddol

Caernarfon/ Nantlle – Area 10 Ystâd Glynllifon PRN 15709

 


Golwg agos o'r awyr, yn edrych tua'r dwyrain, ar ganol ystâd Glynllifon. Mae'n dangos y prif dŷ yn rhan uchaf y llun, y stablau ychydig yn is a'r gerddi cegin muriog ar y chwith. Mae'r Home Farm yn rhan uchaf y llun ar y chwith.


 

 

Cefndir hanesyddol

Cyn sedd Arglwydd Newborough Glynllifon, gyda'r tŷ o 1836-48 yn gnewyllyn yr ystâd ac yn cynnwys rhai elfennau o'r tŷ a ddyluniwyd ac a adeiladwyd gan Syr Thomas Wynne yn 1751. Mae'r adeiladau cysylltiedig yn cynnwys bloc stablau mawr o 1849 a gweithdai'r ystâd o'r 1850au. Mae'r parc presennol o gwmpas Afon Llifon, sydd wedi ei sianelu'n rhannol a'i ailgyfeirio rhwng 1826 a 1832. Mae'n cynnwys rhan o gyn ystâd Orielton, gyda Phlas Newydd yn gnewyllyn, a adeiladwyd yn 1632 gan Thomas Glynne ac a adferwyd gan yr Anrhydeddus Frederick Wynn rhwng 1887 a 1914.

Codwyd y wal sylweddol sy'n amgylchynu'r ystâd yn y 1830au, pan gafodd ffermdai bach ar gyrion y gerddi presennol eu dymchwel. Roedd yr afon Llifon yn arfer pweru'r felin ŷd yng Nglynllifon, a addaswyd yn ddiweddarach i gynhyrchu ynni ar gyfer gweithdai'r ystâd yn y bedwaredd ganrif ar bymtheg, a phandy posibl, a addaswyd yn adfail addurnol. Adeiladwyd y gaer (Williamsburg) yn y 1760au, gydag ychwanegiadau diweddarach.

 

Prif nodweddion y dirwedd hanesyddol

Parcdir a gerddi o'r 18fed a'r 19eg ganrif

Mae'r tir a'r tŷ wedi eu cynnwys yng Nghofrestr Cadw/ICOMOS o Dirweddau, Parciau a Gerddi -Gradd 1 fel ‘parc a thir pleser eang, arbennig o'r ddeunawfed a'r bedwaredd ganrif ar bymtheg' sydd wedi cadw nifer o'i nodweddion Fictoraidd a chynharach.

Mae eu dyfodol yn ansicr, oherwydd natur ddarniog perchnogaeth gwahanol rannau o'r parcdir. Mae rhan helaeth yr ystâd a'r tŷ ei hun yn dal yn nwylo'r awdurdod lleol, ac aflwyddiannus fu eu hymgais i'w werthu. Mae'r ardal lle mae gweithdai'r ystâd, sy'n cynnwys llawer o beiriannau gwreiddiol, wedi ei hadfer bellach ac mae'n agored i'r cyhoedd fel atyniad ymwelwyr o dan ofal Cyngor Gwynedd, er bod ei dyfodol yn ansicr. Mae Caer Williamsburg mewn cyflwr gwael ac wedi cau. Defnyddir rhannau o'r tir fel coleg amaethyddol, ynghyd â'r home farm . Mae rhannau eraill o'r safle amgaeedig muriog mewn perchnogaeth breifat.

 

 

Yn ôl i Nodweddion Tirwedd Hanesyddol Caernarfon- Nantlle

 

Visit our social network sites
Ymwelwch a'n safleoedd rhwydwaith cymdeithasol