English

Nodweddion Tirwedd Hanesyddol

Arfon - Ardal 38 Caelun o amgylch Llanllechid


© Hawlfraint y Goron. Cedwir pob hawl, Ymddiriedolaeth Archaeoloegol Gwynedd, 100017916 2005

Cefndir hanesyddol

Mae’r ardal hon yn debyg i ardal 37 ar sawl cyfrif, am ei bod yn cynnwys rhai olion archeolegol creiriol ar raddfa fawr sydd mewn cyflwr da yn cynnwys aneddiadau cynhanesyddol y gellir eu gweld o hyd o fewn cyd-destun eu caelun: mewn mannau mae’r olion hyn yn perthyn i fwy nag un cyfnod. Fodd bynnag, mae’r patrwm caeau presennol yma yn fwy agored ac mae’n cynnwys caeau mwy o faint, gyda rhai ohonynt mewn patrymau rheolaidd sy’n dangos iddynt gael eu had-drefnu yn y cyfnod ôl-ganoloesol. Mae Llanllechid ei hun yn anheddiad rhannol gnewyllol bach yn dyddio o’r cyfnod ar ôl y 1830au, ond fel arall nodweddir y patrwm anheddu gan ffermydd mawr, gwasgaredig. Mae’r chwarel lechi ym Mryn Hafod-y-Wern yn nodwedd amlwg yn y dirwedd. Mae’n dyddio o bosibl o’r cyfnod canoloesol, ond ni ddechreuodd gynhyrchu llechi o ddifrif tan ar ôl 1830 ac mae’n enwog am y defnydd a wnâi o rym dðr (er iddi gau yn eironig ar ôl i Arglwydd y Penrhyn ei hamddifadu o’i chyflenwad dwr).

Nodweddion allweddol y dirwedd hanesyddol

Archeoleg greiriol, chwarel lechi, ffermydd gwasgaredig

Gwahaniaethir rhwng yr ardal hon ac ardal 39 yn bennaf oherwydd ei bod wedi cadw set fwy cymhleth a hun o gaeau, heb unrhyw batrwm cyson, cyffredinol, ond hefyd am ei bod yn cynnwys nifer o safleoedd pwysig o ddiddordeb archeolegol creiriol. Nodweddir y patrwm anheddu gan ffermydd mawr, gwasgaredig, ac aneddiadau cnewyllol bach (diweddar).

 

Yn ôl i Nodweddion Tirwedd Hanesyddol Arfon

 

 

 

Visit our social network sites
Ymwelwch a'n safleoedd rhwydwaith cymdeithasol