English

Nodweddion Tirwedd Hanesyddol

Ardudwy - Ardal 27 Llethrau uchaf y mynyddoedd, Rhinogau (PRN 18260)

 


© Hawlfraint y Goron. Cedwir pob hawl, Ymddiriedolaeth Archaeoloegol Gwynedd, 100017916 2005

Cefndir hanesyddol

Ychydig arwyddion sydd o weithgareddau dynion yn y gorffennol yn y dirwedd fynyddig, wyllt a diarffordd hon, ac eithrio un neu ddau o gylchoedd cytiau cynhanesyddol hwyr ar wahân yn rhan ogleddol yr ardal. Dim ond dylanwad ysgafn a gafodd y pori ar y tiroedd pori ucheldirol yma. Mae’r gadwyn o fynyddoedd yn gefndir dramatig i Ardudwy ac yn ffurfio rhwystr na ellir bron mo’i dreiddio. Ceir tri llwybr dros y copa sy’n dilyn llwybrau traddodiadol. Mae’r ddau lwybr gogleddol yn arwain allan o Gwm Bychan (un ohonynt yn ddienw dros Fwlch Gwilym, a’r llall o’r enw Bwlch Tyddiad (Roman Steps)), tra bod yr un deheuol, a adwaenir fel Bwlch Drws Ardudwy yn mynd yn ei flaen o Gwm Nantcol.

Nodweddion allweddol y dirwedd hanesyddol

Mynydd agored garw

Mae Rhinog wedi’i ddynodi’n SoDdGA ac yn Warchodfa Natur Genedlaethol (CCGC cyf. 31WNX). Mae’r ardal a gwmpasir yn anferthol, y GNC yn ymestyn am oddeutu 598ha â’i chanol yn SH662290 (y cyfan ohoni o fewn yr ardal nodwedd hon), a’r SoDdGA yn cwmpasu cyfanswm o 2681ha (y rhan fwyaf ohono o fewn yr ardal nodwedd hon, ond mae hefyd yn ymestyn i gynnwys rhannau bychain o ardaloedd 16 a 28). Mae’r warchodfa yn cwmpasu cefn gwlad mynyddig a garw, gan gynnwys Rhinog Fawr a Rhinog Fach. Prin fod tebyg i’w nodweddion ecolegol a ffisiograffigol yng ngweddill Cymru a Lloegr. Ar y cerrig grut Cambriaidd, mae’r ardal gyfan yn enghraifft o lystyfiant ucheldirol ac nid yw dylanwad pori arno ond yn ysgafn. Mae un neu ddwy wal gerrig sych o’r 19eg ganrif (naill ai’n nodweddiadol syth neu’n fwy troellog yn dilyn ceunentydd), ychydig o gorlannau, rhai carneddi mynydd (neu ‘bentyrrau o gerrig’) ac ardaloedd bychain o domenni a lefelau segur yw’r unig arteffactau dynol yma (er lle mae’r llethrau’n llai garw a chreigiog ar ben gogleddol y gadwyn mynyddoedd, ceir un neu ddau o gylchoedd cytiau ar wahân).

 

Yn ôl i Nodweddion Tirwedd Hanesyddol Ardudwy

 

 

 

Visit our social network sites
Ymwelwch a'n safleoedd rhwydwaith cymdeithasol